Ravindra Kalakshetra – A Stage for the People | ರವೀಂದ್ರ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರ – ಜನರ ವೇದಿಕೆ

In this episode we speak to veteran actor Sundar Raj — about Ravindra Kalakshetra. His journey, like that of many in his generation, began under the glowing stage lights of Ravindra Kalakshetra, the iconic auditorium in the heart of Bengaluru. For Sunder Raj, and many others like him, this was not just a venue — it was a playground, a training ground, and a doorway into the world of cinema.

APU Radio NN Ravindra Kalakshetra Website Banner

Built to mark the birth centenary of Rabindranath Tagore, Ravindra Kalakshetra’s story goes back to 1961, when the central government decided to construct cultural spaces in Tagore’s honour. In Bengaluru, a 3‑acre plot next to Town Hall was chosen for the project. But this wasn’t just a state initiative — it was a collective effort. Alongside government funding, leading artists and businessmen the time came forward to support the cause. Shivaji Ganesan famously staged his play Veera Pandiya Kattabomman at Town Hall and donated the entire proceeds — ₹22,000 — toward the construction of the Kalakshetra. Another ₹22,000 came from M.C. Mahadevswamy, among others. It was a labour of love, driven by artists for artists.

The building itself was a feat — designed by American architect Charles Wilson, with B.R. Manikyam, the chief engineer and a state-of-the-art lighting system that was unmatched in India at the time. When Ravindra Kalakshetra officially opened its doors on March 9, 1963, it marked not just the birth of an auditorium, but the creation of a cultural heartbeat for the city.

Subscribe on YouTube

From Stage to Movement

By the 1970s, as new wave cinema reshaped the screen, a similar movement swept the stage. Ravindra Kalakshetra became the nerve centre for a wave of amateur theatre that pushed the boundaries of performance, form, and politics.

The first major troupe to emerge was Nataranga, founded in 1972 by C.R. Simha, along with actors like Lokesh and Srinivas Kappanna. Their productions — Kakana Kote, Sankranti, Tughlaq — combined literary depth with performance flair, drawing packed houses.

Soon after came Benaka — short for Bengaluru Nagara Kalavidaru — led by B.V. Karanth was known for performances that used Ranga Geethe (theatre songs), imaginative set design, and stylised choreography. Benaka’s productions added a new language to Kannada theatre.

In the charged political climate before the Emergency, emerged Samudaya — a troupe shaped by Prasanna, Vijayamma, Dr. B.R. Nagaraj, and Keeram Nagaraj. With productions like Huttava Badidare, Samudaya turned the stage into a space for working-class solidarity.

It was amidst this ferment that Sundar Raj honed his craft. He took to the stage in productions like Sattavara Neralu, Jokumaraswamy, and Hayavadana — learning, improvising, failing, and rising again. His memories of that time are a rich blend of artistry and chaos: costume mishaps, forgotten lines, and last-minute rescues by fellow actors.

More than just a building, Ravindra Kalakshetra became a rite of passage. For countless actors, it was the first brush with a spotlight, the first sound of applause, the first taste of failure — and the beginning of something bigger.

For Sundar Raj and so many of his peers, Kalakshetra wasn’t just where plays were performed. It was where careers were born, friendships forged, and Kannada theatre found its edge.

ನೂರಕ್ಕೆ ನೂರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಈ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಟ ಸುಂದರ್ ರಾಜ್ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ರವೀಂದ್ರ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದ ಜೊತೆಗಿನ ನಂಟು ಮತ್ತು ನೆನಪುಗಳನ್ನು ವರ್ಷಾ ರಾಮಚಂದ್ರ ಜೊತೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅನೇಕರಂತೆ ಅವರ ಪ್ರಯಾಣವು ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ವೇದಿಕೆಯ ದೀಪಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
 

ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರ ಜನ್ಮ ಶತಮಾನೋತ್ಸವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ರವೀಂದ್ರ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದ ಕಥೆಯು 1961 ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗಿನ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಟೌನ್ ಹಾಲ್ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ 3 ಎಕರೆ ಜಾಗವನ್ನು ಈ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇದು ಕೇವಲ ರಾಜ್ಯದ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ — ಇದು ಒಂದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು. 

ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಧಿಯ ಜೊತೆಗೆ, ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಈ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಮುಂದೆ ಬಂದರು. ವಿಶೇಷ ಎಂದರೆ ತಮಿಳಿನ ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ​‘ವೀರ ಪಾಂಡ್ಯ ಕಟ್ಟಬೊಮ್ಮನ್’ ನಾಟಕವನ್ನು ಟೌನ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ, ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ 22,000 ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದರು.  ಇದು ಕಲಾವಿದರಿಗಾಗಿ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರೀತಿಯ ಶ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಮಾರ್ಚ್ 9, 1963 ರಂದು ರವೀಂದ್ರ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತನ್ನ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ತೆರೆದಾಗ, ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಭಾಂಗಣದ ಜನನವಷ್ಟೇ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ, ನಗರದ ನವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹೃದಯ ಬಡಿತದ ಸೃಷ್ಟಿಯೂ ಆಗಿತ್ತು.

1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಅಲೆಯ ಸಿನಿಮಾಗಳು ಪರದೆಯನ್ನು ಪುನರ್ರೂಪಿಸಿದಾಗ, ಅಂತಹುದೇ ಒಂದು ಚಳುವಳಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿತು. ರವೀಂದ್ರ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರವು ಹವ್ಯಾಸಿ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಅಲೆಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾ ಗಿ ರಂಗಭೂಮಿಯ ರೂಪ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿತು.1972 ರಲ್ಲಿ ಸಿ.ಆರ್. ಸಿಂಹ ಅವರು ಲೋಕೇಶ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಕಪ್ಪಣ್ಣ ಅವರಂತಹ ನಟರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಟರಂಗ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ತಂಡವಾಯಿತು. ಅವರ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು – ​‘ಕಾಕನ ಕೋಟೆ’, ​‘ಸಂಕ್ರಾಂತಿ’, ​‘ತುಘಲಕ್’ — ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಆಳದೊಂದಿಗೆ ಮನೋರಂಜನೆಯನ್ನೂ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಶೈಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿ, ಮನೆ ಮಾತಾದವು. ನಂತರ ಬಿ.ವಿ. ಕಾರಂತ್ ನೇತೃತ್ವದ ಬೆನಕ ತಂಡ, ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಕಾರದ ಸೆಟ್ ವಿನ್ಯಾಸ, ರಂಗಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಲೀಕೃತ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಯಿತು. ಬೆನಕ ಅವರ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟವು. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಿರುಸಿನ ರಾಜಕೀಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸನ್ನ, ಡಾ. ವಿಜಯಮ್ಮ, ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ನಾಗರಾಜ್ ಮತ್ತು ಕೀರಂ ನಾಗರಾಜ್ ರೂಪಿಸಿದ ತಂಡ ಸಮುದಾಯ  ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ​‘ಹುತ್ತವ ಬಡಿದರೆ’ ನಂತಹ ನಿರ್ಮಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸಮುದಾಯ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು.

ಈ ಉತ್ಸಾಹದ ನಡುವೆಯೇ ಸುಂದರ್ ರಾಜ್  ​‘ಸತ್ತವರ ನೆರಳು’, ​‘ಜೋಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ’ ಮತ್ತು ​‘ಹಯವದನ’ ದಂತಹ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ರವೀಂದ್ರ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದ ವೇದಿಕೆ ಏರಿ, ಕಲಿಕೆ, ವಿಫಲತೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಕಲೆಯನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದರು. ಇವರಂತಹ ಅನೇಕರಿಗೆ, ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ…ಇದು ರಂಗ ತರಬೇತಿ ಮೈದಾನ ಮತ್ತು ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಒಂದು ದ್ವಾರವಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಚಪ್ಪಾಳೆಯ ಸದ್ದು, ವೈಫಲ್ಯದ ಮೊದಲ ರುಚಿ, ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆರಂಭ, ಜೀವಮಾನದ ಗೆಳೆತನಗಳು, ಮುಂಬರುವ ಜೀವನದ ಕನಸುಗಳು — ಇವೆಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದು ರವೀಂದ್ರ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರ. 
 

Sundar Raj on B.V. Karanth and Ravindra Kalakshetra

In this special bonus episode of Noorakke Nooru Karnataka, veteran actor Sundar Raj takes us back to a time when Kannada theatre was on the cusp of transformation — and B.V. Karanth was the force leading that change. A director, music composer, and cultural visionary, Karanth used Ravindra Kalakshetra not merely as a performance venue, but as an experimental lab where the boundaries of theatre were constantly stretched.

At Kalakshetra, Karanth introduced ensemble work, redefined the role of music in drama, and revived traditional forms like Yakshagana and Bayalata by blending them seamlessly with contemporary storytelling. 

Sundar Raj, then a young actor, was shaped by this immersive world. Under Karanth’s guidance, he came to see theatre not just as lines and cues, but as a space where movement, and music spoke as powerfully as words

Credits

Akshay Ramuhalli, Bruce Lee Mani, Gorveck Thokchom, Kishor Mandal, Kruthika Rao, Narayan Krishnaswamy, Prashant Vasudevan, Ram Sheshadri, Sananda Dasgupta, Seema Seth, Shraddha Gautam, Supriya Joshi, and Velu Shankar.

Acknowledgements

Articles

Videos

Related Songs